So sánh sâu sắc sự khác biệt giữa Mario 2D và Mario 3D｜Sự tiến hóa trong thiết kế game từ cuộn ngang đến khám phá thế giới mở
Trong series Super Mario, có hai loại lớn là "Mario 2D" và "Mario 3D". Hành động cuộn ngang ra đời từ trò chơi đầu tiên 'Super Mario Brothers' vào năm 1985 đã tiến hóa sang không gian 3D với 'Super Mario 64' vào năm 1996. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ so sánh sự khác biệt giữa Mario 2D và Mario 3D từ góc nhìn, điều khiển và thiết kế game, đồng thời giải thích nét hấp dẫn và cách chọn lựa của mỗi loại. Nếu bạn đang phân vân không biết nên chơi loại nào, hoặc muốn hiểu tổng quan về series Mario, hãy đọc đến cuối bài nhé.
Sự khác biệt cơ bản giữa Mario 2D và Mario 3D
Sự khác biệt cơ bản nhất giữa Mario 2D và Mario 3D nằm ở góc nhìn của trò chơi và cách sử dụng không gian. Mario 2D di chuyển trong một thế giới phẳng nhìn từ bên hông, trong khi Mario 3D có thể khám phá không gian ba chiều tự do 360 độ. Sự khác biệt trong góc nhìn này không chỉ là sự tiến hóa đồ họa mà còn có ý nghĩa về sự thay đổi cốt lõi trong thiết kế game. Phạm vi hành động của người chơi, cách thức tiến triển của game, và kỹ năng yêu cầu cũng khác nhau lớn, tạo ra những trải nghiệm hoàn toàn khác biệt dù cùng là series Mario.
Sự khác biệt về góc nhìn và điều khiển
Mario 2D có camera cố định góc nhìn bên hông, người chơi điều khiển di chuyển sang trái phải và nhảy ở dạng hai chiều. Màn hình chủ yếu cuộn sang bên phải, thiết kế đơn giản chỉ với các nút điều hướng cơ bản và nút nhảy, giúp người chơi có thể chơi một cách trực giác. Ngược lại, Mario 3D có camera di chuyển linh hoạt và khả năng di chuyển 360 độ, người chơi phải nắm bắt không gian ba chiều bao gồm chiều sâu khi chơi. Việc điều chỉnh hướng một cách tinh tế bằng joystick là cần thiết, và việc chuyển đổi góc độ camera cũng là một yếu tố quan trọng. Sự khác biệt trong góc nhìn này khiến Mario 2D yêu cầu sự căn chỉnh thời gian chính xác, trong khi Mario 3D đòi hỏi khả năng nắm bắt không gian và tư duy ba chiều.
Sự khác biệt trong cách thức tiến triển của game
Mario 2D sử dụng phương thức tiến triển gọi là "thực hiện theo đoạn đường", di chuyển theo một đường thẳng từ điểm khởi đầu đến cột đích. Mỗi màn chơi có thể hoàn thành trong vài phút và có thể thử sức trong chế độ chạy thời gian hoặc tìm kiếm các yếu tố bí mật. Ngược lại, Mario 3D áp dụng thiết kế "khám phá thế giới mở", người chơi có thể tự do khám phá các vùng đất rộng lớn để thu thập các vật phẩm như ngôi sao sức mạnh và ánh sáng. Người chơi có thể đối mặt với những thử thách theo thứ tự mà mình thích, và ngay cả trong cùng một màn chơi cũng có nhiều mục tiêu khác nhau, tạo ra cơ chế cho phép quay lại nhiều lần. Sự khác biệt trong cách thức tiến triển này có thể được coi là yếu tố quan trọng nhất làm thay đổi cách trải nghiệm chơi.
Đặc điểm và sức hấp dẫn của Mario 2D
Mario 2D đã giữ gìn phong cách game truyền thống của hành động cuộn ngang, đồng thời ngày càng tinh tế hơn qua từng phiên bản. Tính năng điều khiển đơn giản và thiết kế game dễ hiểu được yêu thích bởi đa dạng người chơi từ người mới đến người chơi chuyên nghiệp. Hành động nhảy chính xác, thiết kế màn chơi tính toán kỹ lưỡng, và mức độ gây nghiện khiến người chơi muốn thử thách nhiều lần chính là sức hấp dẫn lớn nhất của Mario 2D. Việc dễ dàng dừng lại trong thời gian ngắn và có thể chơi thoải mái trong thời gian nghỉ ngơi hoặc giữa các tuyến đường đi học, đi làm cũng được đánh giá cao.
Sự hấp dẫn của hành động cuộn ngang
Sự hấp dẫn lớn nhất của hành động cuộn ngang nằm ở thiết kế trò chơi trực quan và dễ hiểu. Màn hình luôn được cố định ở góc nhìn từ bên để người chơi có thể tiến bộ trong trò chơi chỉ với các thao tác đơn giản như di chuyển bên trái và bên phải cũng như nhảy. Vì vị trí của kẻ thù, vị trí của các lỗ và vị trí của đồ vật đều dễ dàng nhận biết, người mới tiếp xúc với trò chơi có thể ngay lập tức hiểu cách chơi. Hơn nữa, sự chính xác trong việc điều khiển độ cao và khoảng cách nhảy yêu cầu người chơi phải có kỹ năng, điều này phản ánh trực tiếp vào kết quả. Việc chơi lại giúp người chơi cảm nhận được sự tiến bộ, và cũng có chiều sâu để tận hưởng việc đặt ra các mục tiêu riêng như thi đấu thời gian hoặc hoàn thành mà không bị thiệt hại.
Các tác phẩm đại diện của Mario 2D
Series Mario 2D đã tạo ra nhiều tác phẩm nổi bật từ trò chơi đầu tiên "Super Mario Bros." năm 1985 cho đến nay. Các game như "Super Mario Bros. 3" và "Super Mario World" từ thời kỳ Famicom vẫn được đánh giá cao như là hình thức hoàn chỉnh của hành động cuộn ngang. Năm 2006, series "New Super Mario Bros." đã ra mắt trên DS, đánh dấu sự trở lại của Mario 2D với đồ họa hiện đại. Và vào năm 2023, tác phẩm mới nhất "Super Mario Bros. Wonder" đã được phát hành, mở ra khả năng mới cho Mario 2D.
Super Mario Bros. (1985)
Game đầu tiên "Super Mario Bros." là một tác phẩm lịch sử đã xác định thể loại game hành động cuộn ngang. Nó gồm 8 thế giới và 32 màn, đã hoàn thiện các nguyên tắc cơ bản của hành động nhảy. Tất cả các yếu tố cơ bản của Mario như nhảy lên kẻ thù, phá vỡ khối và vào ống đều được tạo ra từ tác phẩm này, làm nền tảng cho các series sau. Thiết kế màn chơi đơn giản mà được tính toán kỹ lưỡng vẫn giữ được sự hấp dẫn không phai mờ ngay cả sau gần 40 năm.
Super Mario Bros. Wonder (2023)
"Super Mario Bros. Wonder" đã ra mắt như một Mario 2D hoàn toàn mới sau khoảng 11 năm. Đặc điểm nổi bật nhất là yếu tố mới gọi là "Wonder Flower", khi chạm vào sẽ khiến màn chơi thay đổi một cách kịch tính. Các ống bắt đầu hát, bối cảnh tấn công, Mario biến thành voi... mang đến trải nghiệm chơi game đầy sự bất ngờ không thể đoán trước. Với khả năng điều khiển thoải mái của Mario 2D truyền thống vẫn được giữ nguyên, đây là một tác phẩm đổi mới sáng tạo được đánh giá cao.
Độ khó và yếu tố yêu thích trong Mario 2D
Mario 2D nổi bật với cài đặt độ khó "dễ dàng để hoàn thành, nhưng khó để chinh phục". Mặc dù người mới có thể hoàn thành chỉ với việc tiến bộ trên con đường chính, nhưng có rất nhiều yếu tố yêu thích dành cho người chơi nâng cao như khám phá mục tiêu ẩn, thu thập tất cả các đồng tiền sao, và thử thách thời gian. Mỗi màn chơi đều có thời gian giới hạn, và các thử thách thời gian nhằm đạt đến việc hoàn thành nhanh chóng là một điểm hấp dẫn lớn cho người chơi dày dạn. Ngoài ra, còn có yếu tố khám phá để tìm ra các khu vực ẩn và lối đi bí mật, mang đến những phát hiện mới mỗi lần chơi. Cấu trúc màn chơi ngắn giúp người chơi dễ cảm thấy "chỉ một lần nữa thôi" và khả năng gây nghiện này là một trong những sức hấp dẫn lớn của Mario 2D.
Đặc điểm và sức hút của Mario 3D
Mario 3D ra đời vào năm 1996 với tựa game 'Super Mario 64', mang đến một cuộc cách mạng cho loạt game Mario. Thiết kế game dạng vườn tiểu cảnh với không gian 3 chiều cho phép người chơi tự do khám phá đã giới thiệu một hình thức phiêu lưu mới. Niềm vui khi khám phá những cánh đồng rộng lớn theo nhịp độ của riêng mình và tìm thấy những ngôi sao sức mạnh và ánh sáng ẩn giấu là trải nghiệm độc đáo của Mario 3D. Những hành động đa dạng, những câu đố thử thách sự sáng tạo, và niềm vui từ những phát hiện liên tục đã tạo nên sức hấp dẫn lớn nhất cho Mario 3D.
Sức hút của thiết kế game khám phá dạng vườn tiểu cảnh
Sức hút lớn nhất của thiết kế game khám phá dạng vườn tiểu cảnh nằm ở độ tự do cao mà nó mang lại cho người chơi. Trong không gian 3D rộng lớn, có nhiều tuyến đường khác nhau, và việc bắt đầu từ đâu là tùy thuộc vào người chơi. Có niềm vui khi leo lên những chỗ cao để nhìn tổng thể hoặc khám phá những chỗ đáng ngờ để tìm ra những vật phẩm ẩn giấu, mỗi người có thể tìm ra cách chơi riêng của mình. Ngay cả khi ở cùng một cấp độ, mỗi lần bạn đến đều có những phát hiện mới và cảm giác ngạc nhiên 'Có chỗ này sao?' không bao giờ tắt. Nhờ sự sáng tạo của người chơi, có nhiều cách tiếp cận khác nhau và đặc điểm lớn là không có một đáp án đúng duy nhất cho việc giải quyết. Khi tự do khám phá được khuyến khích, người chơi sẽ cảm thấy mình chính là nhân vật chính trong cuộc phiêu lưu, đó là sức hấp dẫn của thể loại khám phá dạng vườn tiểu cảnh.
Các tác phẩm tiêu biểu của Mario 3D
Loạt game Mario 3D bắt đầu từ 'Super Mario 64' và tiếp tục phát triển qua 'Super Mario Sunshine', 'Super Mario Galaxy', và 'Super Mario Odyssey'. Mỗi tác phẩm đều có hệ thống và thế giới riêng, trong khi vẫn giữ nguyên khái niệm cơ bản là khám phá dạng vườn tiểu cảnh và cung cấp những trải nghiệm mới. 'Galaxy' với sự điều khiển trọng lực, 'Odyssey' với hệ thống bắt giữ được giới thiệu, đã thêm vào những ý tưởng đổi mới với mỗi tựa game thứ hai ra mắt.
Super Mario 64 (1996)
'Super Mario 64' là tác phẩm mang tính đột phá tiên phong cho thể loại game hành động 3D. Khám phá 15 thế giới trải rộng xung quanh lâu đài Peach và thu thập 120 ngôi sao sức mạnh đã tạo ra cấu trúc cơ bản cho Mario 3D sau này. Việc di chuyển trong không gian 3D, góc camera, và hành động nhảy đã xây dựng hoàn hảo nền tảng cho game 3D và ảnh hưởng đến nhiều game khác. Đến nay, gần 30 năm sau khi phát hành, độ hoàn thiện của nó vẫn không hề phai nhạt.
Super Mario Odyssey (2017)
'Super Mario Odyssey' đã thổi một luồng gió mới vào Mario 3D với hệ thống mới mang tên 'bắt giữ'. Bằng cách ném chiếc mũ Cappy để chiếm đoạt kẻ thù và các vật thể, bạn có thể điều khiển nhiều nhân vật như Goomba, Bullet Bill, và T-Rex. Những cấp độ phong phú lấy bối cảnh từ khắp nơi trên thế giới, hơn 800 viên sức mạnh, cùng với khả năng khám phá cao đã hội tụ lại, tạo ra một tác phẩm xứng danh là đỉnh cao của Mario 3D.
Độ khó và yếu tố thách thức trong Mario 3D
Mario 3D thì tương đối dễ để hoàn thành cơ bản, nhưng việc thu thập tất cả ngôi sao và viên sức mạnh sẽ là một thử thách với độ khó cao. Những cấp độ độ khó cao và thử thách được mở khóa sau khi hoàn thành cốt truyện chính sẽ thử thách kỹ năng hành động 3D của người chơi đến mức tối đa.
Có những Power Star và Moon được ẩn giấu ở những nơi khó tìm, và cũng có những thứ chỉ xuất hiện khi đáp ứng các điều kiện đặc biệt, kết hợp giữa sự thú vị của việc khám phá và yếu tố giải đố. Hơn nữa, còn có những thử thách kỹ thuật như thu thập đồng xu trong thời gian giới hạn hay đi qua một con đường cụ thể, được thiết kế để mang lại nhiều cách thưởng thức tùy thuộc vào kỹ năng của người chơi. Đối với những người chơi yêu thích việc hoàn thành hoàn toàn, Mario 3D cung cấp một trải nghiệm trò chơi sâu sắc có thể chơi trong thời gian dài.
Tư tưởng thiết kế dạng hoàn thành cấp độ và khám phá thế giới mở
Sự khác biệt giữa Mario 2D và Mario 3D không chỉ đến từ vẻ bề ngoài, mà còn từ sự khác biệt về tư tưởng thiết kế cốt lõi trong thiết kế trò chơi. Thiết kế dạng hoàn thành cấp độ tập trung vào “cảm giác phấn khởi khi chạy nhanh đến đích”, trong khi thiết kế dạng khám phá thế giới mở thì coi trọng “niềm vui khi tự do phiêu lưu trong một thế giới rộng lớn”. Đội ngũ phát triển của Nintendo đã tạo ra trải nghiệm trò chơi tối ưu dựa trên từng tư tưởng thiết kế. Như ông Miyamoto đã nói, Mario 2D nhồi nhét những điểm thú vị sâu sắc vào một cấu trúc đơn giản “từ trái sang phải”, trong khi Mario 3D tích hợp cơ chế khơi gợi sự sáng tạo của người chơi trong một cuộc khám phá tự do “đi đâu cũng được”.
Tư tưởng thiết kế dạng hoàn thành cấp độ
Tư tưởng thiết kế dạng hoàn thành cấp độ lấy “cảm giác hoàn thành hướng tới một mục tiêu rõ ràng” làm cốt lõi. Đường đi từ điểm khởi đầu đến đích cơ bản là một chiều, và người chơi luôn được yêu cầu tiến về phía trước. Sự tiến triển tuyến tính này kết hợp với áp lực thời gian tạo ra cảm giác hồi hộp và phấn khởi. Mỗi giai đoạn được thiết kế với độ dài có thể hoàn thành trong thời gian ngắn, giữ cho sự cân bằng tinh tế khiến người chơi muốn “thử lại một lần nữa”. Sự dễ dàng trong việc thử lại ngay cả khi thất bại, cùng với đường cong phát triển cảm nhận được khi chơi đi chơi lại, trở thành những yếu tố thu hút người chơi. Các nhà phát triển đã tính toán cẩn thận vị trí kẻ thù, vị trí item và độ cao thấp của địa hình trong giai đoạn, nhằm thiết kế để người chơi có thể học cách nhảy hoặc né tránh vào thời điểm tự nhiên. Triết lý thiết kế trò chơi của Nintendo “học mà không cần dạy” đã hỗ trợ cho sự hoàn thiện của dạng hoàn thành cấp độ.
Tư tưởng thiết kế dạng khám phá thế giới mở
Tư tưởng thiết kế dạng khám phá thế giới mở nhằm mục đích “khơi gợi sự tò mò và sáng tạo của người chơi”. Trên một địa điểm rộng lớn có nhiều mục tiêu rải rác và người chơi hoàn toàn quyết định từ đâu để bắt đầu. Cấu trúc phi tuyến tính này cho phép người chơi tạo ra con đường phiêu lưu riêng của mình. Các nhà phát triển đã bố trí chiến lược những yếu tố thu hút sự chú ý của người chơi như tháp cao hay hang động bí ẩn, dựa trên nguyên tắc “mọi thứ đều có nghĩa”. Dù có vẻ khó tiếp cận, luôn có cách để tới được những nơi đó, và cảm giác hoàn thành khi đến nơi sau nhiều thử thách là điều đặc biệt. Hơn nữa, nhờ vào cơ chế mà những mục tiêu khác nhau xuất hiện tùy vào thời điểm hoặc điều kiện trong cùng một giai đoạn, trò chơi thiết kế không gây nhàm chán khi trở lại. Sự tự do khám phá với tốc độ của riêng mình và cơ chế cho phép trải nghiệm niềm vui phát hiện nhiều lần là những điều làm nên sức hút của dạng khám phá thế giới mở.
Giữa 2D và 3D: 3D Land/3D World
Những tác phẩm nằm ở giữa Mario 2D và Mario 3D là "Super Mario 3D Land" và "Super Mario 3D World".
Những trò chơi này có vị trí độc đáo với đồ họa 3D, trong khi tiến trình trò chơi theo kiểu hoàn thành khóa học. Thiết kế tập trung vào sự tiện lợi với thời gian chơi ngắn hơn so với sự tự do kiểu khám phá vườn nhỏ. Dòng sản phẩm này bắt đầu từ 3D Land phát triển cho máy cầm tay và đã thành công khi chuyển sang máy console. Đúng như một Mario kiểu hybrid, kết hợp sự dễ chơi của Mario 2D và sự đa dạng trong hành động của Mario 3D.
Đổi mới trong khi vẫn là kiểu hoàn thành khóa học
Đổi mới của 3D Land/3D World nằm ở chỗ duy trì cấu trúc theo kiểu hoàn thành khóa học trong không gian 3D. Mario 3D kiểu khám phá vườn nhỏ có sự hấp dẫn nhờ vào quyền tự do khám phá các lĩnh vực rộng lớn, nhưng đối với người mới bắt đầu, có thể cảm thấy bối rối không biết nên đi đâu. 3D Land/3D World đặt ra mục tiêu rõ ràng cho mỗi giai đoạn, trong khi vẫn giữ được cảm giác tiến bộ trực quan giống như Mario 2D, cho phép người chơi tận hưởng hành động có chiều sâu đặc trưng của không gian 3D. Bằng cách cố định hoặc nửa cố định góc máy, trò chơi cũng đã chú ý đến việc tạo điều kiện cho những người chơi dễ bị say 3D có thể chơi một cách thoải mái. Với kết cấu giai đoạn ngắn, nó đã tạo ra tính di động để chơi nhanh trong thời gian đi học hay làm việc, thiết lập một hình thức Mario 3D mới.
Sức hấp dẫn của 3D Land/3D World
Sức hấp dẫn lớn nhất của 3D Land/3D World là số lượng giai đoạn phong phú và nhiều ý tưởng đa dạng. Mỗi giai đoạn có thể hoàn thành trong khoảng 2-5 phút nhưng có những yếu tố và chủ đề độc đáo riêng. Các giai đoạn mà bóng tối hiện hình, giai đoạn có thời gian giới hạn, giai đoạn thi tốc độ, v.v., đầy sáng tạo để không gây nhàm chán. Hơn nữa, 3D World hỗ trợ chơi đồng thời tối đa 4 người, thêm phần thú vị khi hợp tác hoặc cạnh tranh với bạn bè và gia đình. Thiết kế cho phép các nhân vật có khả năng khác nhau, cho phép người chơi trải nghiệm theo sở thích của mình. Sau khi hoàn thành, một lượng lớn giai đoạn khó khăn bổ sung được mở ra, mang lại khối lượng mà cả những người yêu thích thử thách cũng sẽ hài lòng. Có thể nói rằng đây là một sự hòa quyện hoàn hảo giữa sự tiện lợi của Mario 2D và tính đa dạng trong hành động của Mario 3D, là một sự tồn tại không thể thay thế.
Bảng so sánh 2D và 3D
Bảng dưới đây so sánh những khác biệt chính giữa Mario 2D và Mario 3D. Nếu bạn đang băn khoăn không biết chọn cái nào, hãy tham khảo bảng này.
| | 2D Mario | 3D Mario | 3D Land/3D World |
|---|---|---|---|
| (cCE) | G E (3D) | D /cB 3D | |
| +Nh F n | G +H A F | G +Nh F n | |
| C | Log c E (1 con đường) | Khu v E trn (Kh h t ) | Log c E (3D) |
| Th | 25 phn | 1030 phn | 25 phn |
| Cho ng n Fng--m TBE | Cho ng n Fng--ChMAB | Cho ng n Fng--m TBE | |
| C E | Th DCBE, NgLT FL | NgLT FL/Ng FN | N A/G FN |
| m ngE | Ng FN ch, chC v F mn | T FY đi ch , chC v F mn | CB v F mn |
| AE | Super Mario Bros., Wonder | Mario 64, Odyssey | 3D Land, 3D World |
Nh A mt muA trong b B C v A, 2D Mario l A h si sự A d I n v A. 3D Mario m t Những lúc nh A N M. 3D Land/3D World l A con ngE c O T NG tC p>
N tC n N H? HE GI DC GN
B giA lA ch P l A n A F F i dOC N Uh 00A VL Nai, CB v R l A tỷ lA xây Nguyen i C T f GUNG. Gi , T NG Ch A WEBB N P HB C LA)
Ng >
ChuC b C o ng L Đ ngn g (ầm) S (t DR MB ti , ch C l) tài BD
Cả hai đều có thể hoàn thành sân khấu trong thời gian ngắn, do đó, rào cản để làm quen với trò chơi là thấp và thiết kế giúp dễ dàng cảm nhận được sự đạt được.
Dành cho những người thích khám phá và chơi lâu
Đối với những người thích chơi lâu hoặc yêu thích khám phá, 3D Mario (kiểu khám phá trong môi trường nhỏ) chắc chắn là sự lựa chọn hàng đầu. 'Super Mario Odyssey' ẩn chứa hơn 800 viên Mặt Trăng quyền lực, và để thu thập tất cả, bạn sẽ cần hơn 100 giờ chơi. Niềm vui khi khám phá từng ngóc ngách của một vùng đất rộng lớn và tìm ra những bí mật ẩn giấu là một trải nghiệm đặc trưng chỉ riêng có Mario 3D. 'Super Mario 64' và 'Super Mario Galaxy' cũng tương tự, với nhiều yếu tố thử thách và các sân khấu có độ khó cao được chuẩn bị sẵn. Đây là lựa chọn hoàn hảo cho những ai tìm kiếm niềm vui khi tìm ra lộ trình chiến thắng riêng hoặc sử dụng kỹ thuật cao cấp.
Dành cho những người muốn chơi nhanh trong thời gian ngắn
Với những ai muốn chơi nhanh trong thời gian ngắn giữa những lần đi làm hoặc nghỉ ngơi, Mario 2D hoặc 3D Land/3D World là lựa chọn hoàn hảo. Mỗi sân khấu hoàn thành trong khoảng 2-5 phút, vì vậy dễ dàng tạo ra sự ngắt quãng và rất phù hợp cho những khoảng thời gian rảnh rỗi. Đặc biệt, chế độ di động của Nintendo Switch rất tương thích, bạn có thể chơi mọi lúc, mọi nơi một cách dễ dàng. 'Super Mario Brothers Wonder' và 'Super Mario 3D World' mặc dù có các sân khấu ngắn nhưng nội dung lại rất phong phú, được thiết kế để mang lại cảm giác thỏa mãn ngay cả trong thời gian hạn chế. Mỗi khi hoàn thành một sân khấu, bạn sẽ có cảm giác đạt được và cảm giác
